عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور: شکاف مهارتی در دانشگاهها جدیتر از همیشه
✅شکاف مهارتی در دانشگاهها جدیتر از همیشه
⭕️دکتر رضا نقیزاده، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور در نشست تخصصی “سرمایه انسانی برای ایرانیان آینده: عبور از شکاف مهارتی، حرکت به سوی حکمرانی نوآوری و یادگیری” نوزدهمین کنفرانس مدیریت فناوری و نوآوری:
🌀به نظر من شکاف مهارتی در دانشگاههای ما امروز جدیتر از همیشه است. ما در حوزه آموزش عالی با چالش بزرگی در کیفیت نیروی انسانی و ضعف مهارتهای عملی دانشجویان روبرو هستیم. حل این معضل، به تقویت زیستبوم مهارتورزی و یک بازنگری اساسی در برنامههای آموزشی نیاز دارد.
🌀باید واقعبین بود. من میدانم که بسیاری از برنامههایی که در بخش دولتی طراحی میشود، به طور کامل محقق نمیشود. اما سوال اصلی این است: در ساختار موجود چه ظرفیتهای واقعی برای اقدام داریم؟ لازم است بر روی همان ظرفیتها متمرکز شویم.
🌀اجازه دهید یک باور نادرست را اصلاح کنم. کیفیت دانشآموختگان دانشگاههای ایران از متوسط جهانی بالاتر است. برخلاف آنچه برخی فکر میکنند، شمار زیادی از فارغالتحصیلان ما از مهارت و توان علمی قابل توجهی برخوردارند. این یک نقطه قوت است که باید به آن افتخار کرد. اما در کنار این قوت، ضعف مهارتهای عملی و شغلی مسئلهای است که نمیتوانیم آن را نادیده بگیریم و حتماً باید برایش چارهای بیاندیشیم.
🌀از تجربه مدیریت خودم در دفتر برنامهریزی آموزش عالی بگویم. ما برای اولین بار مفهوم «اکوسیستم آموزش مهارتی» را به صورت جدی وارد ادبیات سیاستگذاری کشور کردیم. در کشور ما دو دانشگاه مهارتی و یک زیرنظام آموزش عادی وجود دارد، اما من همیشه معتقد بودهام که مهارتآموزی فقط وظیفه مراکز مختص مهارت نیست و نباید باشد.
🌀بر همین اساس، در سیاستگذاری جدیدی که پیش بردیم، مهارتآموزی برای تمام دانشجویان در همه زیرنظامها الزامی شد. خوشحالم که این موضوع برای اولین بار در برنامه هفتم توسعه نیز قید شده است. این نشان میدهد که سیاست مهارتآموزی از مرحله حرف به مرحله عمل و اجرا وارد شده است.
🌀در اقدامات اجرایی، به جز دروس عمومی و تخصصی، بسته جدیدی تحت عنوان «دروس مهارتی و اشتغالپذیری» را تعریف کردیم. این بسته شامل کاربینی، کارآموزی، کارورزی واحدی، درس کارآفرینی و درس مهارتهای نرم شغلی است. اصرار بر این بسته، بیدلیل نبود. این نیاز دقیقاً از دل گفتوگوهای مستقیم با صنایع بیرون آمد. جایی که همه متفقالقول میگفتند مشکل اصلی امروز، اغلب نه دانش فنی، بلکه فقدان مهارتهای نرم است.
🌀با این حال، باید صادقانه بگویم که اجرای این سیاستها زمانبر است. نتایج اصلی آن را احتمالاً برای ورودیهای سال ۱۴۰۳ و پس از بازنگری کامل برنامههای درسی خواهیم دید.
🌀مسئله فقط دولت و سیاستگذاری نیست. یک چالش بزرگتر این است که زیستبوم مهارتی در کشور ما کامل نیست. یک مثال روشن، رشتههای کشاورزی است. طبق قانون، دانشجویان این رشته باید یک سال در محیط واقعی کار کنند. اما زمین کشاورزی در دل تهران نیست! حضور دانشجو در مزرعه نیازمند هزینه اسکان و حملونقل است. بدون فراهم آوردن این زیرساختهای پشتیبان، یک درس دو واحدی عملاً چه تأثیری میتواند در مهارتآموزی داشته باشد؟
🌀مشکل با تعریف چند درس جدید حل نمیشود. باید یک زیستبوم کامل مهارت ایجاد کنیم؛ شبکهای از دانشگاهها، صنایع، نهادهای حمایتی و زیرساختهای فیزیکی و مالی. تنها در این صورت است که خروجی نظام آموزشی ما واقعاً توانمند خواهد شد و میتواند پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه و اقتصاد باشد.
پاسخها