پژوهشگر آب و محیط زیست: نیازمند بازبینی در منابع آبی کشور هستیم
✅نیازمند بازبینی در منابع آبی کشور هستیم
⭕️فرزام پوراصغر، پژوهشگر آب و محیط زیست، در پنل «فردای ایران و مسئله حکمرانی در همبست آب، انرژی و محیط زیست» نوزدهمین کنفرانس مدیریت فناوری و نوآوری:
🌀موضوع آب در اکثر کشورهای جهان روندهای ناپایداری را طی میکند. با این حال، آب یک منبع جهانی نیست و به همین دلیل هیچ کنوانسیون جهانشمولی ناظر بر منابع آبی نداریم و اغلب کنوانسیونها ماهیت منطقهای دارند. تا زمانی که اهداف توسعهای به صورت متوازن جهتدهی نشوند، دسترسی به بسیاری از آرمانهای مربوط به حوزه آب غیرممکن است.
🌀برای درک بهتر شرایط آبی کشور، باید به این نکته اشاره کنم که میانگین نزولات جوی در ایران بین ۴۰۰ تا ۴۵۰ میلیارد مترمکعب است، اما حدود ۷۰ درصد آن به دلیل تبخیر از دست میرود. بنابراین، حجم قابل دسترس ما بین ۱۳۰ تا ۱۳۵ میلیارد مترمکعب است و هر برنامه توسعهای باید بر اساس همین منابع تنظیم شود.
🌀تغییرات اقلیمی باعث کاهش منابع آبی کشور شده است؛ به طوری که حدود ۲۷ میلیارد مترمکعب از منابع آبی تجدیدپذیر کشور کاهش یافته است. همچنین پیشبینی امسال ما این است که تا آخر سال تنها ۶۳ میلیارد مترمکعب منابع آبی داشته باشیم.
🌀یکی از چالشهای اساسی ما این است که نگاه ما، نگاه توسعهای و دریامحور نبوده و تمام فعالیتها بر روی فلات مرکزی کشور متمرکز شدهاند. به همین دلیل باید در حوزه بارگذاری جمعیت و فعالیت در فلات مرکزی بازنگری کنیم.
🌀علیرغم اینکه پتانسیل آبی ما کاهش یافته است، هنوز مصرف آب ما بیش از پتانسیل آبی کشور است. در دهه ۷۰، مصرف آب کشور حدود ۸۰ میلیارد مترمکعب بود در حالی که پتانسیل آبی ۱۰۳ میلیارد مترمکعب بود؛ اما در سال ۱۴۰۳، مصرف ما به ۹۴ میلیارد مترمکعب رسیده است که نشاندهنده رشد مصرف در کنار کاهش پتانسیل آبی کشور است.
🌀تعداد چاهها از ۴۷ هزار حلقه در سال ۵۰ به بیش از یک میلیون حلقه در حال حاضر رسیده است که پیامد آن فشار شدید بر منابع آبی است؛ این یعنی در این سالها ما به اندازه ۵ دریاچه ارومیه اضافه برداشت داشتهایم که نتیجه مستقیم آن، فرونشست زمین بوده است.
🌀بسیاری از صنایع آببر در مناطقی از کشور دایر شدهاند که اصلاً پتانسیل آبی نداشتهاند. از سوی دیگر، شتاب جمعیتی در کشور متناسب با توان اکوسیستم و ظرفیت شهری آن شهر صورت نگرفته است و نمونه بارز آن وضعیت شهر تهران است که ما مجبوریم تمام منابع آبی را برای رفع نیاز این شهر بارگذاری کنیم.
🌀معتقدم باید با ابزارهای اقتصادی و مشوقها، صنایع آببر به سمت سواحل حرکت کنند. البته بخشی از مشکلات ما ریشه در دوره قبل از انقلاب دارد؛ یعنی این تصور که ما کشور کشاورزی هستیم از گذشته وجود داشته و بعد از انقلاب هم این نگاه حاکم بوده است و این خود آسیبزا بوده است. علاوه بر این، اسنادی که ما تصویب کردهایم در بسیاری از موارد با یکدیگر در تعارض هستند و همین مسئله مشکلساز شده است.
🌀در نهایت، با توجه به ویژگیهای کشور، چالشهایی مانند تفکرات بخشی-منطقهای، فقر، اجرای همزمان تعداد بسیار زیاد طرحهای آب و عدم توجه به اولویتهای طرحهای تکمیلی و فرسودگی شبکه آب، اجازه حل مشکلات کمآبی را نمیدهند و باید در این زمینهها بازبینی صورت گیرد.
پاسخها